သွေးချိုဆီးချိုကျဆေးများအကြောင်းသိကောင်းစရာ

             သွေးတိုးဆီးချိုရောဂါဆိုတာ ခေတ်ပေါ်ရောဂါတစ်ခုလို့တောင်ပြောလို့ရပါတယ်။ ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်မှာသွေးချိုဆီးချိုရောဂါကြောင့်သေဆုံးသူလူဦးရေ နှစ်စဥ် ၄သန်းခန့်ရှိတယ်လို့ ဥရောပနှလုံးကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး(ESC)က ၂၀၁၉ခုနှစ်မှာထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ဒါဟာအသက် ၆၀နှစ်အောက်သေဆုံးသူများစာရင်းပဲရှိပါသေးတယ်။ မြန်မာပြည်မှာလည်း သွေးချိုဆီးချိုရောဂါဖြစ်ပွားသူဦးရေဟာ နှစ်စဥ်နဲ့အမျှ တိုးလာနေပါတယ်။ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါဟာမျိုးရိုး၊ အစားအသောက်၊ လူနေမှုဘဝပုံစံ စတာတွေနဲ့ဆက်နွယ်မှုရှိနေပါတယ်။ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါဟာ အမျိုးအစား ၁၊ အမျိုးအစား ၂၊ အမျိုးအစား ၃(အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါနဲ့ဆက်စပ်မှုရှိပါတယ်) နဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်သွေးချိုဆိုပြီး ၄မျိုးရှိရာမှာ အမျိုးအစား ၂ဟာကမ္ဘာပေါ်မှာအဖြစ်အများဆုံးလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။ အခုဒီဆောင်းပါးမှာ အမျိုးအစား ၂ သွေးချိုဆီးချိုရောဂါမှာအသုံးပြုတဲ့ဆေးတွေရဲ့ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးစတာတွေကို ဖော်ပြပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

၁. Biguanides(ဘစ်ဂွားနိုက်အုပ်စု သွေးချိုဆီးချိုဆေး)

            

         ဒီအုပ်စုမှာ အဓိကပါဝင်တဲ့ ဆေးကတော့ Metformin(မက်ဖော်မင်) လို့လူသိများတဲ့ဆေးပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆေးကို ပြင်သစ်ပန်းအမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ French lilac ပန်းကနေထုတ်ဖော်ထားတာပါ။သဘာဝကရတဲ့ မက်ဖော်မင်ဆေးဟာ ယနေ့ထိဆေးသိပ္ပံလောကရဲ့ အကြိုက်ဆုံးဆေးတွေထဲကတစ်ခုဖြစ်နေစဲပါ။ မက်ဖော်မင်ဟာ ကိုယ်တွင်းကအင်ဆူလင်ဟော်မုန်းကို ဆဲလ်တွေပိုအသုံးပြုနိုင်အောင်အားပေးပါသလို အူတွင်း ဂလူးကို့စ်(glucose)စုပ်ယူမှုကိုလည်းအတော်အတန်လျော့ချပေးပါတယ်။ (အင်ဆူလင်အကြောင်းဆက်လက်ဖော်ပြပေးသွားပါမယ်)။ မက်ဖော်မင်ကိုသောက်မယ်ဆို တစ်နေ့ ၁ ကြိမ်(သို့) ၂ကြိမ်ကနေစသောက်လို့ရပါတယ်။ ဒီဆေးရဲ့ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကတော့ သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ကျဆင်းခြင်း(hypoglycaemia)၊ အစာမကြေ လေပွခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ ဆေးနဲ့ ဓါတ်မတည့်ခြင်းစတာတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာတစ်ခုသတိထားရမှာက မက်ဖော်မင်ကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးတယ်ဆိုတာလုံးဝမှားပါတယ်။ သွေးချိုဆီးချိုဖြစ်တဲ့သက်တမ်းကြာလာခြင်း၊ ဆေးသောက်သုံးမှုပုံစံမမှန်ခြင်းစတာတွေကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်(သွေးချိုဆီးချိုဖြစ်တဲ့သက်တမ်းကြာလာတာနဲ့အမျှ ကျောက်ကပ်အပြင်ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများထိခိုက်ပျက်စီးနှုန်းကလည်းမြင့်တက်လာနိုင်ပါတယ်)

source:Google

၂. Sulfonylureas(ဆာလ်ဖိုနိုင်းယူရီးယားအုပ်စု သွေးချိုဆီးချိုဆေး)

            

          ဒီအုပ်စုကို ဆေးလောကနဲ့ ဈေးကွက်ထဲမှာ Gliclazide(ဂလီကလာဇိုက်)ဆိုပြီးလူသိများကြပါတယ်။ဒီဆေးဟာ ကိုယ်တွင်းကအင်ဆူလင်ဟော်မုန်းထုတ်လွှတ်မှုကိုအားပေးတဲ့ဆေးပါ။ ဂလီကလာဇိုက်ဟာလည်းသွေးချိုဆီးချိုကိုကုသရာမှာ ထိရောက်တဲ့ဆေးတမျိုးဖြစ်ပြီး မက်ဖော်မင်နဲ့တွဲသုံးရင်ပိုကောင်းတဲ့ရလဒ်ကိုထွက်ပေါ်စေပါတယ်။ ဒီဆေးကိုသောက်မယ်ဆိုရင် တစ်နေ့ ၁ကြိမ်(သို့)၂ကြိမ်ကနေစသောက်လို့ရပါတယ်။ဒီဆေးရဲ့အဓိကဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကတော့ ရုတ်တရက်သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ကျဆင်းခြင်း(masked hypoglycaemia)ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာကဒီဆေးကိုသောက်သုံးနေတဲ့သူဟာ သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ကျဆင်တာကိုသတိမထားမိတတ်ပဲရုတ်တရက်ဆိုသလို သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ထိုးကျသွားတာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီဆေးကိသောက်နေတဲ့သူဟာ ဆေးသောက်ပြီးနာရီဝက်အတွင်းအစာစားဖို့လိုပါတယ်။ တခြားသောဘေးထွက်ဆိုးကျိုတွေဖြစ်တဲ့ အစာမကြေ လေပွခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ ဆေးနဲ့ဓါတ်မတည့်ခြင်းစတာတွေလည်းဖြစ်တတ်ပါတယ်။

source:Google

၃. Thiazoladinediones(သိုင်ယာဇိုလဒင်းဒိုင်အုံးအုပ်စု သွေးချိုဆီးချိုဆေး)

            

            ဒီဆေးကလည်း မက်ဖော်မင်နဲ့လုပ်ဆောင်ပုံခြင်းဆင်တူပြီး ဆဲလ်များကအင်ဆူလင်ကိုအသုံးပြုနိုင်အောင်အားပေးပါတယ်။ ဒီဆေးကိုတော့ pioglitazone ဆိုပြီးဈေးကွက်ထဲမှာ ရရှိနိုင်ပြီး တစ်နေ့ကို ၁ကြိမ်ကနေ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်ညွန်ကြားတဲ့အတိုင်းသောက်လို့ရပါတယ်။ သတိထားရမှာက ဒီဆေးကို နှလုံးရောဂါအခံရှိတဲ့သူတွေမှာ သုံးဖို့မသင့်တော်ပါဘူး။ နှလုံးရောဂါကိုပိုဆိုးစေနိုင်ပါတယ်။ တခြားဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေအနေနဲ့ သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ကျဆင်းခြင်း၊ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းပိုးဝင်နိုင်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အရိုးပွအရိုးကျိုးလွယ်ခြင်း(အလွန်ရှားပါတယ်) စတာတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

source:Google

၄. Alpha glucosidase inhibitor

           

             ဒီဆေးရဲ့လုပ်ဆောင်ပုံကထူးခြားပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်းကနေ ဂလူးကို့စ်ဓါတ်ကိုစုပ်ယူမှုကိုဟန့်တားပေးခြင်းနည်းလမ်းနဲ့ သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ရောက်ရှိမှုကိုလျော့နည်းစေပါတယ်။ ဒီဆေးကိုသောက်ပြီဆိုရင်အဓိကကြုံရတဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးက လေပွခြင်း၊ ရင်ပြည့်ရင်ကယ်ဖြစ်ခြင်းနဲ့ ဝမ်းလျှောခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆေးကို Acarbose(အကားဗို့စ်) ဆိုတဲ့နာမည်နဲ့ ရရှိနိုင်ပါတယ်။

source:Google

5. GLP-1 and DPP4i

            

             ဒီဆေး ၂မျိုးကလည်းလုပ်ဆောင်ပုံထူးခြားပါတယ်။ လူရဲ့ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းကိုအစာဝင်ရောက်လာတဲ့အခါမှာ GLP-1 နဲ့ DPP4 ဆိုတဲ့ အင်ဇိုင်း၂မျိုးထွက်ပါတယ်။ ဒီအင်ဇိုင်း ၂မျိုးဟာတစ်ခုနဲ့ တစ်ခု အပြန်အလှန်မှီခိုနေပြီး အင်ဆူလင်ထုတ်လွှတ်မှုကိုအားပေးပါတယ်။ ဒီဆေး ၂မျိုးကို exenatide နဲ့sitagliptin ဆိုပြီးလူသိများကြပါတယ်။exenatide ဆေးက GLP-1 အပေါ်မှာသက်ရောက်မှုရှိပြီး GLP-1 ကိုအားပေးပြီး၊ sitagliptin ကတော့ DPP4 အင်ဇိုင်းရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကိုဟန့်တားပေးပါတယ်။ ဒီဆေး ၂မျိုးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကတော့ အစာမကြေပျို့အန်ခြင်း၊ လေပွခြင်းနဲ့ ဝမ်းပျက်ခြင်း(ဝမ်းချုပ်၊ဝမ်းလျှော)တို့ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

source:Google

၆. Sodium glucose co-transporter 2 inhibitor(SGLT2i)

            

          ခုနောက်ပိုင်းထွက်လာတဲ့သွေးချိုဆီးချိုဆေးတွေထဲမှာ မက်ဖော်မင်ပြီးရင် ဒီဆေးကအကောင်းဆုံးလို့ပြောလို့ရပါတယ်။ တချို့ဆရာဝန်တွေဆို ဒီSGLT2i ကိုတောင်ပထမဦးစားပေးရွေးချယ်တတ်ကြပါတယ်။ ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လည်း မက်ဖော်မင်ထက်ဒီဆေးကိုပိုသဘောကျပါတယ်။ ဒီဆေးကသွေးချိုကိုပါကျစေတဲ့အပြင် သွေးတိုးနဲ့ နှလုံးရောဂါရှိသူတွေမှာသုံးရင် သွေးတိုးနဲ့ နှလုံးရောဂါကိုပါထိန်းပြီးသားဖြစ်ပြီး ဆေးရုံတက်ရတဲ့နှုန်းကိုပါကျဆင်းစေပါတယ်။ ဒီဆေးရဲ့လုပ်ဆောင်ပုံက အပေါ်မှာပြောပြသွားတဲ့ ဆေးတွေရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်နဲ့ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပါတယ်။ သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ကို ကျဆင်းစေပြီးဆီးတွင်းအချိုဓါတ်ကိုတော့တက်စေပါတယ်။ သုတေသနပြုချက်အရ ကျောက်ကပ်အတော်အတန် မကောင်းတဲ့လူနာတွေမှာတောင်ဒီဆေးကိုအသုံးပြုနိုင်ကြောင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ဒီ SGLT2i ဆေးရဲ့ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကတော့ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်နိုင်ခြင်း၊ ဆီးခဏခဏသွားခြင်း၊ အမျိုးသမီးတွေမှာဆိုရင် မအင်္ဂါမှာ မှိုစွဲရောဂါဖြစ်နိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်တချက်က ဒီဆေးကတခြား သွေးချိုဆီးချိုဆေးတွေထက်အာနိသင်ပိုကောင်းသလောက် ဈေးလည်းပိုကြီးပါတယ်။ ဒီဆေးကို canagliflozin, enpagliflozin ဆိုပြီး ဈေးကွက်ထဲမှာရရှိနိုင်ပါတယ်။

source:Google

၇. Insulin(အင်ဆူလင်)

            

            သွေးချိုဆီးချိုရောဂါအတွက် နောက်ဆုံးအဆင့်ဆရာကြီးလို့တောင်တင်စားရပါမယ်။ သွေးချိုဆီးချိုရဲ့အဓိပြဿနာက အင်ဆူလင်ကိုလုံလောက်အောင် သို့မဟုတ်လုံးဝမထုတ်နိုင်တာ၊ ထုတ်လိုက်တဲ့အင်ဆူလင်ဟော်မုန်းကို ဆဲလ်တွေကမသုံးနိုင်လို့ သွေးတွင်းအချိုဓါတ်မြင့်တက်နေတာပါပဲ။ သောက်ဆေးတွေနဲ့ မလုံလောက်တော့ရင် ကိုယ်ခန္ဓာကထုတ်ပေးတဲ့ အင်ဆူလင်နဲ့ပုံစံတူတဲ့ insulin analogues ဆိုတာကိုထိုးရပါတယ်။ တစ်ခုသိထားရမှာက အင်ဆူလင်ဟာ ပရိုတိန်းအမျိုးအစားဟော်မုန်းဖြစ်တဲ့အတွက် သောက်ဆေးမရှိပဲ ထိုးဆေးတစ်ခုသာရှိပါတယ်။ အင်ဆူလင်ထိုးဆေးအမျိုးအစားကို အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ၃မျိုးခွဲခြားထားပြီးဆရာဝန်နဲ့တိုင်ပင်ပြီးမှသာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။ အင်ဆူလင်ထိုးဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကတော့ရုတ်တရက်သွေးတွင်းအချိုဓါတ်ကျဆင်းခြင်း၊ ဆေးအမြဲထိုးတဲ့နေရာမှာအဆီလျော့နည်းပြီး ပိန်လှီလာခြင်းစတာတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

source:Google

            

           အခုဖော်ပြပေးသွားတဲ့ သွေးချိုဆီးချိုဆေးတွေက မြန်မာအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာအသုံးပြုနေကြတဲ့ဆေးတွေပါ။ ဒီဆေးတွေဟာ ဆရာဝန်ခွင့်ပြုချက်ရှိမှ အသုံးပြုလို့ရတဲ့ဆေးတွေဖြစ်လို့ ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ်မသုံးကြဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ သွေးချိုရောဂါရှိပြီဆိုတာကိုသိတာနဲ့ ကုသမှုကိုစောစော ခံယူတာက ရောဂါကိုပိုမဆိုးလာအောင်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး လူ့သက်တမ်းစေ့နေနိုင်ပါတယ်လို့ အကြံပြုပါတယ်။

            

             ကံကောင်း၍ဉာဏ်ရှိသော မြန်မာပြည်သူ၊ ပြည်သားများဖြစ်နိုင်ကြပါစေ။

ဒေါက်တာလင်း

အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန်